109 年 國立臺灣大學數學系碩士班《常微分方程式》

📄 試題原卷 免費註冊後即可對照原始考卷 PDF免費註冊

第 1 題25 分

Solve the following differential equation.
y′=20(xcos⁡y−ey)x(4xsin⁡y+5ey)y' = \frac{20(x \cos y - e^y)}{x(4x \sin y + 5e^y)}

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

核心觀念

本題可改寫為微分形式,並尋找適當的積分因子,使其成為恰當微分方程。

原式為

y′=20(xcos⁡y−ey)x(4xsin⁡y+5ey).y'=\frac{20(x\cos y-e^y)}{x(4x\sin y+5e^y)}.

因此

20(xcos⁡y−ey) dx−x(4xsin⁡y+5ey) dy=0.20(x\cos y-e^y)\,dx-x(4x\sin y+5e^y)\,dy=0.

設

M(x,y)=20(xcos⁡y−ey),N(x,y)=−x(4xsin⁡y+5ey).M(x,y)=20(x\cos y-e^y),\qquad N(x,y)=-x(4x\sin y+5e^y).

若 My≠NxM_y\neq N_x,可尋找積分因子 μ(x)\mu(x) 或 μ(y)\mu(y),使乘上後成為恰當微分方程。


解題方法:尋找積分因子

先計算

My=−20xsin⁡y−20ey,M_y=-20x\sin y-20e^y,

以及

Nx=−8xsin⁡y−5ey.N_x=-8x\sin y-5e^y.

所以

My−Nx=−12xsin⁡y−15ey=−3(4xsin⁡y+5ey).M_y-N_x =-12x\sin y-15e^y =-3(4x\sin y+5e^y).

由於

N=−x(4xsin⁡y+5ey),N=-x(4x\sin y+5e^y),

可得

My−NxN=−3(4xsin⁡y+5ey)−x(4xsin⁡y+5ey)=3x.\frac{M_y-N_x}{N} =\frac{-3(4x\sin y+5e^y)} {-x(4x\sin y+5e^y)} =\frac{3}{x}.

此量只與 xx 有關,因此積分因子可取為

μ(x)=exp⁡(∫3x dx)=x3,x≠0.\mu(x)=\exp\left(\int \frac{3}{x}\,dx\right) =x^3, \qquad x\neq 0.

將原微分方程乘上 x3x^3:

20x3(xcos⁡y−ey) dx−x4(4xsin⁡y+5ey) dy=0.20x^3(x\cos y-e^y)\,dx -x^4(4x\sin y+5e^y)\,dy=0.

此時

M~=20x3(xcos⁡y−ey),\widetilde M=20x^3(x\cos y-e^y), N~=−x4(4xsin⁡y+5ey).\widetilde N=-x^4(4x\sin y+5e^y).

驗證恰當性:

∂M~∂y=−20x4sin⁡y−20x3ey,\frac{\partial \widetilde M}{\partial y} =-20x^4\sin y-20x^3e^y, ∂N~∂x=−20x4sin⁡y−20x3ey.\frac{\partial \widetilde N}{\partial x} =-20x^4\sin y-20x^3e^y.

故此方程為恰當微分方程。


求勢函數

令勢函數為 F(x,y)F(x,y),使得

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

第 2 題25 分

Find the general solution of
y′′+2y′+2y=e−ttan⁡(t),−π2<t<π2y'' + 2y' + 2y = e^{-t} \tan(t), \quad -\frac{\pi}{2} < t < \frac{\pi}{2}

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

此題為二階線性常係數非齊次微分方程,考驗利用參數變易法 (Variation of Parameters) 或待定係數法 (Method of Undetermined Coefficients) 求解的方法。由於非齊次項 e−ttan⁡(t)e^{-t} \tan(t) 包含 tan⁡(t)\tan(t),待定係數法較難處理,故採用參數變易法。

首先,求解齊次方程 y′′+2y′+2y=0y'' + 2y' + 2y = 0 的通解。
特徵方程為 r2+2r+2=0r^2 + 2r + 2 = 0。
利用二次公式求解根:
r=−2±22−4(1)(2)2(1)=−2±4−82=−2±−42=−2±2i2=−1±ir = \frac{-2 \pm \sqrt{2^2 - 4(1)(2)}}{2(1)} = \frac{-2 \pm \sqrt{4 - 8}}{2} = \frac{-2 \pm \sqrt{-4}}{2} = \frac{-2 \pm 2i}{2} = -1 \pm i
特徵根為複數根 r1=−1+ir_1 = -1 + i 和 r2=−1−ir_2 = -1 - i。
因此,齊次方程的通解為:
yh(t)=e−t(c1cos⁡t+c2sin⁡t)y_h(t) = e^{-t}(c_1 \cos t + c_2 \sin t)
其中 c1,c2c_1, c_2 為任意常數。

令 y1(t)=e−tcos⁡ty_1(t) = e^{-t} \cos t 且 y2(t)=e−tsin⁡ty_2(t) = e^{-t} \sin t。
接下來,我們使用參數變易法。假設非齊次方程的特解形式為 yp(t)=u1(t)y1(t)+u2(t)y2(t)y_p(t) = u_1(t) y_1(t) + u_2(t) y_2(t)。
我們需要求解 u1(t)u_1(t) 和 u2(t)u_2(t),它們滿足以下方程組:
u1′y1+u2′y2=0u_1' y_1 + u_2' y_2 = 0
u1′y1′+u2′y2′=g(t)u_1' y_1' + u_2' y_2' = g(t)
其中 g(t)=e−ttan⁡(t)g(t) = e^{-t} \tan(t)。

計算 y1′(t)y_1'(t) 和 y2′(t)y_2'(t):
y1′(t)=ddt(e−tcos⁡t)=−e−tcos⁡t−e−tsin⁡t=−e−t(cos⁡t+sin⁡t)y_1'(t) = \frac{d}{dt}(e^{-t} \cos t) = -e^{-t} \cos t - e^{-t} \sin t = -e^{-t}(\cos t + \sin t)
y2′(t)=ddt(e−tsin⁡t)=−e−tsin⁡t+e−tcos⁡t=e−t(cos⁡t−sin⁡t)y_2'(t) = \frac{d}{dt}(e^{-t} \sin t) = -e^{-t} \sin t + e^{-t} \cos t = e^{-t}(\cos t - \sin t)

計算 Wronskian W(y1,y2)W(y_1, y_2):
W(y1,y2)=y1y2′−y1′y2W(y_1, y_2) = y_1 y_2' - y_1' y_2
=(e−tcos⁡t)[e−t(cos⁡t−sin⁡t)]−[−e−t(cos⁡t+sin⁡t)](e−tsin⁡t)= (e^{-t} \cos t) [e^{-t}(\cos t - \sin t)] - [-e^{-t}(\cos t + \sin t)] (e^{-t} \sin t)
=e−2t(cos⁡2t−cos⁡tsin⁡t)+e−2t(cos⁡tsin⁡t+sin⁡2t)= e^{-2t} (\cos^2 t - \cos t \sin t) + e^{-2t} (\cos t \sin t + \sin^2 t)
=e−2t(cos⁡2t+sin⁡2t)=e−2t= e^{-2t} (\cos^2 t + \sin^2 t) = e^{-2t}

現在,我們用 Cramer's rule 來求解 u1′u_1' 和 u2′u_2':

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

第 3 題25 分

(a.) Find the general solution of the following system of equations.
{x′=5x+y−4zy′=3x+5y−7zz′=2x+y−z\begin{cases} x' = 5x + y - 4z \\ y' = 3x + 5y - 7z \\ z' = 2x + y - z \end{cases}
(b.) Find all the equilibrium solutions. Determine wether they are stable, asymptotically stable, or unstable.

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

此題考驗求解三維線性齊次自治微分方程組的通解,以及分析平衡點的穩定性。

(a.) 求解通解

首先,將微分方程組寫成矩陣形式 x′=Ax\mathbf{x}' = A \mathbf{x},其中 x=(xyz)\mathbf{x} = \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} 且 A=(51−435−721−1)A = \begin{pmatrix} 5 & 1 & -4 \\ 3 & 5 & -7 \\ 2 & 1 & -1 \end{pmatrix}。

求解特徵值 (eigenvalues) λ\lambda,即解 det⁡(A−λI)=0\det(A - \lambda I) = 0。
A−λI=(5−λ1−435−λ−721−1−λ)A - \lambda I = \begin{pmatrix} 5-\lambda & 1 & -4 \\ 3 & 5-\lambda & -7 \\ 2 & 1 & -1-\lambda \end{pmatrix}
計算行列式:
det⁡(A−λI)=(5−λ)∣5−λ−71−1−λ∣−1∣3−72−1−λ∣+(−4)∣35−λ21∣\det(A - \lambda I) = (5-\lambda) \left| \begin{matrix} 5-\lambda & -7 \\ 1 & -1-\lambda \end{matrix} \right| - 1 \left| \begin{matrix} 3 & -7 \\ 2 & -1-\lambda \end{matrix} \right| + (-4) \left| \begin{matrix} 3 & 5-\lambda \\ 2 & 1 \end{matrix} \right|
=(5−λ)[(5−λ)(−1−λ)−(−7)(1)]−[3(−1−λ)−(−7)(2)]−4[3(1)−(5−λ)(2)]= (5-\lambda) [ (5-\lambda)(-1-\lambda) - (-7)(1) ] - [ 3(-1-\lambda) - (-7)(2) ] - 4 [ 3(1) - (5-\lambda)(2) ]
=(5−λ)[−(5−λ)(1+λ)+7]−[−3−3λ+14]−4[3−(10−2λ)]= (5-\lambda) [ -(5-\lambda)(1+\lambda) + 7 ] - [ -3 - 3\lambda + 14 ] - 4 [ 3 - (10 - 2\lambda) ]
=(5−λ)[−(5+5λ−λ−λ2)+7]−[11−3λ]−4[3−10+2λ]= (5-\lambda) [ -(5 + 5\lambda - \lambda - \lambda^2) + 7 ] - [ 11 - 3\lambda ] - 4 [ 3 - 10 + 2\lambda ]
=(5−λ)[−5−4λ+λ2+7]−[11−3λ]−4[−7+2λ]= (5-\lambda) [ -5 - 4\lambda + \lambda^2 + 7 ] - [ 11 - 3\lambda ] - 4 [ -7 + 2\lambda ]
=(5−λ)[λ2−4λ+2]−11+3λ+28−8λ= (5-\lambda) [ \lambda^2 - 4\lambda + 2 ] - 11 + 3\lambda + 28 - 8\lambda
=(5λ2−20λ+10−λ3+4λ2−2λ)+17−5λ= (5\lambda^2 - 20\lambda + 10 - \lambda^3 + 4\lambda^2 - 2\lambda) + 17 - 5\lambda
=−λ3+9λ2−22λ+10+17−5λ= -\lambda^3 + 9\lambda^2 - 22\lambda + 10 + 17 - 5\lambda
=−λ3+9λ2−27λ+27= -\lambda^3 + 9\lambda^2 - 27\lambda + 27
令 −λ3+9λ2−27λ+27=0-\lambda^3 + 9\lambda^2 - 27\lambda + 27 = 0,即 λ3−9λ2+27λ−27=0\lambda^3 - 9\lambda^2 + 27\lambda - 27 = 0。
這是一個立方公式 (a−b)3=a3−3a2b+3ab2−b3(a-b)^3 = a^3 - 3a^2b + 3ab^2 - b^3 的形式。
令 a=λa = \lambda, b=3b = 3。
(λ−3)3=λ3−3(λ2)(3)+3(λ)(32)−33=λ3−9λ2+27λ−27(\lambda - 3)^3 = \lambda^3 - 3(\lambda^2)(3) + 3(\lambda)(3^2) - 3^3 = \lambda^3 - 9\lambda^2 + 27\lambda - 27。
所以,特徵方程為 (λ−3)3=0(\lambda - 3)^3 = 0。
特徵值為 λ1=λ2=λ3=3\lambda_1 = \lambda_2 = \lambda_3 = 3 (重根)。

由於有重根,我們需要尋找廣義特徵向量 (generalized eigenvectors)。
首先,尋找對應於 λ=3\lambda = 3 的特徵向量 v1\mathbf{v}_1。
解 (A−3I)v1=0(A - 3I)\mathbf{v}_1 = \mathbf{0}。
A−3I=(5−31−435−3−721−1−3)=(21−432−721−4)A - 3I = \begin{pmatrix} 5-3 & 1 & -4 \\ 3 & 5-3 & -7 \\ 2 & 1 & -1-3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 \\ 3 & 2 & -7 \\ 2 & 1 & -4 \end{pmatrix}
進行高斯消去:
R2←R2−32R1R_2 \leftarrow R_2 - \frac{3}{2}R_1: (21−401/2−121−4)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 \\ 0 & 1/2 & -1 \\ 2 & 1 & -4 \end{pmatrix}
R3←R3−R1R_3 \leftarrow R_3 - R_1: (21−401/2−1000)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 \\ 0 & 1/2 & -1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}
R2←2R2R_2 \leftarrow 2R_2: (21−401−2000)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 \\ 0 & 1 & -2 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}
R1←R1−R2R_1 \leftarrow R_1 - R_2: (20−201−2000)\begin{pmatrix} 2 & 0 & -2 \\ 0 & 1 & -2 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}
R1←12R1R_1 \leftarrow \frac{1}{2}R_1: (10−101−2000)\begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 0 & 1 & -2 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}
得到方程組:
x−z=0  ⟹  x=zx - z = 0 \implies x = z
y−2z=0  ⟹  y=2zy - 2z = 0 \implies y = 2z
令 z=1z = 1,則特徵向量為 v1=(121)\mathbf{v}_1 = \begin{pmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{pmatrix}。

由於 λ=3\lambda = 3 是代數重數為 3 的根,我們需要尋找廣義特徵向量。
首先,尋找 v2\mathbf{v}_2 使得 (A−3I)v2=v1(A - 3I)\mathbf{v}_2 = \mathbf{v}_1。
(21−432−721−4)(xyz)=(121)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 \\ 3 & 2 & -7 \\ 2 & 1 & -4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} x \\ y \\ z \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{pmatrix}
使用矩陣形式:
(21−4∣132−7∣221−4∣1)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 & | & 1 \\ 3 & 2 & -7 & | & 2 \\ 2 & 1 & -4 & | & 1 \end{pmatrix}
高斯消去:
R2←R2−32R1R_2 \leftarrow R_2 - \frac{3}{2}R_1: (21−4∣101/2−1∣1/221−4∣1)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 & | & 1 \\ 0 & 1/2 & -1 & | & 1/2 \\ 2 & 1 & -4 & | & 1 \end{pmatrix}
R3←R3−R1R_3 \leftarrow R_3 - R_1: (21−4∣101/2−1∣1/2000∣0)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 & | & 1 \\ 0 & 1/2 & -1 & | & 1/2 \\ 0 & 0 & 0 & | & 0 \end{pmatrix}
R2←2R2R_2 \leftarrow 2R_2: (21−4∣101−2∣1000∣0)\begin{pmatrix} 2 & 1 & -4 & | & 1 \\ 0 & 1 & -2 & | & 1 \\ 0 & 0 & 0 & | & 0 \end{pmatrix}

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

第 4 題25 分

We consider the differential equation
y′′′+p(t)y′′+q(t)y′+r(t)y=0,y''' + p(t)y'' + q(t)y' + r(t)y = 0,
(1)
where p,q,p, q, and rr are continuous functions on an open interval II. Let y1,y2,y_1, y_2, and y3y_3 be solutions of above equation (1). Show that the Wronskian of y1,y2,y_1, y_2, and y3y_3 are either identical zero or never zero on II.

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

此題考驗對三階線性齊次常微分方程解空間的 Wronskian 性質的理解。題目要求證明 Wronskian W(y1,y2,y3)W(y_1, y_2, y_3) 要么恆為零,要么恆不為零。

核心觀念:對於一個 nn 階線性齊次常微分方程,其任意 nn 個解的 Wronskian 要么恆為零 (如果這 nn 個解線性相關),要么恆不為零 (如果這 nn 個解線性獨立)。

令 W(t)=W(y1,y2,y3)(t)W(t) = W(y_1, y_2, y_3)(t) 為方程 (1) 的三個解 y1,y2,y3y_1, y_2, y_3 的 Wronskian。
W(t)=det⁡(y1y2y3y1′y2′y3′y1′′y2′′y3′′)W(t) = \det \begin{pmatrix} y_1 & y_2 & y_3 \\ y_1' & y_2' & y_3' \\ y_1'' & y_2'' & y_3'' \end{pmatrix}。

根據 Abel's Identity,對於 nn 階線性齊次常微分方程 y(n)+pn−1(t)y(n−1)+⋯+p0(t)y=0y^{(n)} + p_{n-1}(t) y^{(n-1)} + \dots + p_0(t) y = 0,其 Wronskian W(t)W(t) 滿足:
W′(t)+pn−1(t)W(t)=0W'(t) + p_{n-1}(t) W(t) = 0
在這個問題中,方程是三階的,即 n=3n=3。方程為 y′′′+p(t)y′′+q(t)y′+r(t)y=0y''' + p(t)y'' + q(t)y' + r(t)y = 0。
所以,對應的 pn−1(t)p_{n-1}(t) 是 p(t)p(t)。
Abel's Identity 變為:
W′(t)+p(t)W(t)=0W'(t) + p(t) W(t) = 0

這是一個一階線性齊次常微分方程。我們可以求解 W(t)W(t)。
將方程改寫為:
dWdt=−p(t)W(t)\frac{dW}{dt} = -p(t) W(t)
dWW=−p(t)dt\frac{dW}{W} = -p(t) dt

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

其他考古題