109 年 國立臺灣大學海洋研究所物理與化學與地物組(3組聯招)《應用數學(B)》

📄 試題原卷 免費註冊後即可對照原始考卷 PDF免費註冊

第 1 題

請找出下列微分方程式的一般解 (general solution)
(a) y′+1xy=x2+2y' + \frac{1}{x}y = x^2 + 2
(b) xy′+y=y2xy' + y = y^2

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

本題考查一階線性微分方程式與 Bernoulli 方程式的求解。

(a) 此為一階線性微分方程式,形式為 y′+P(x)y=Q(x)y' + P(x)y = Q(x)。
我們首先計算積分因子 (integrating factor) μ(x)\mu(x):
P(x)=1xP(x) = \frac{1}{x}
μ(x)=e∫P(x)dx=e∫1xdx=eln⁡∣x∣=∣x∣\mu(x) = e^{\int P(x) dx} = e^{\int \frac{1}{x} dx} = e^{\ln|x|} = |x|
我們取 μ(x)=x\mu(x) = x (假設 x>0x>0)。
將原方程式兩邊同乘以積分因子 xx:
x(y′+1xy)=x(x2+2)x(y' + \frac{1}{x}y) = x(x^2 + 2)
xy′+y=x3+2xxy' + y = x^3 + 2x
左式為 (xy)′(xy)'。
ddx(xy)=x3+2x\frac{d}{dx}(xy) = x^3 + 2x
兩邊對 xx 積分:
xy=∫(x3+2x)dxxy = \int (x^3 + 2x) dx
xy=14x4+x2+Cxy = \frac{1}{4}x^4 + x^2 + C
y=14x3+x+Cxy = \frac{1}{4}x^3 + x + \frac{C}{x}
其中 CC 為任意常數。

(b) 此為 Bernoulli 方程式,形式為 y′+P(x)y=Q(x)yny' + P(x)y = Q(x)y^n,其中 n≠0,1n \neq 0, 1。
原方程式為 xy′+y=y2xy' + y = y^2。
將 xx 除過去,得到 y′+1xy=1xy2y' + \frac{1}{x}y = \frac{1}{x}y^2。
此為 Bernoulli 方程式,其中 P(x)=1xP(x) = \frac{1}{x},Q(x)=1xQ(x) = \frac{1}{x},n=2n=2。
令 v=y1−n=y1−2=y−1v = y^{1-n} = y^{1-2} = y^{-1}。

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

第 2 題

有一線性系統 X′=AXX' = AX,A=(2010−2−2200)A = \begin{pmatrix} 2 & 0 & 1 \\ 0 & -2 & -2 \\ 2 & 0 & 0 \end{pmatrix},請問
(a) 矩陣 AA 的特徵值 (eigenvalues) 與特徵向量 (eigenvectors) 為何?
(b) 請找出 XX 的一般解。

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

核心觀念

線性系統

X′=AXX'=AX

的解法建立在矩陣特徵值與特徵向量上。若

Av=λv,Av=\lambda v,

則

X(t)=eλtvX(t)=e^{\lambda t}v

是線性系統的一組解。當矩陣 AA 有三個相異特徵值時,對應的特徵向量線性獨立,因此一般解為各組解的線性組合。


解題方法

令

A=(2010−2−2200).A= \begin{pmatrix} 2&0&1\\ 0&-2&-2\\ 2&0&0 \end{pmatrix}.

先求特徵方程

det⁡(λI−A)=0.\det(\lambda I-A)=0.

其中

λI−A=(λ−20−10λ+22−20λ).\lambda I-A= \begin{pmatrix} \lambda-2&0&-1\\ 0&\lambda+2&2\\ -2&0&\lambda \end{pmatrix}.

沿第一列展開:

det⁡(λI−A)=(λ−2)∣λ+220λ∣−∣0λ+2−20∣=(λ−2)λ(λ+2)−2(λ+2)=(λ+2)(λ2−2λ−2).\begin{aligned} \det(\lambda I-A) &=(\lambda-2) \begin{vmatrix} \lambda+2&2\\ 0&\lambda \end{vmatrix} - \begin{vmatrix} 0&\lambda+2\\ -2&0 \end{vmatrix}\\ &=(\lambda-2)\lambda(\lambda+2)-2(\lambda+2)\\ &=(\lambda+2)(\lambda^2-2\lambda-2). \end{aligned}

因此特徵方程為

(λ+2)(λ2−2λ−2)=0.(\lambda+2)(\lambda^2-2\lambda-2)=0.

所以三個特徵值為

λ1=−2,λ2=1+3,λ3=1−3.\lambda_1=-2,\qquad \lambda_2=1+\sqrt{3},\qquad \lambda_3=1-\sqrt{3}.

(a)特徵向量

設特徵向量為

v=(xyz).v= \begin{pmatrix} x\\y\\z \end{pmatrix}.

由 (A−λI)v=0(A-\lambda I)v=0 得

{(2−λ)x+z=0,(−2−λ)y−2z=0,2x−λz=0.\begin{cases} (2-\lambda)x+z=0,\\ (-2-\lambda)y-2z=0,\\ 2x-\lambda z=0. \end{cases}

當 λ≠−2\lambda\neq -2 時,可取 z=2z=2。由第三式得到

x=λ,x=\lambda,

由第二式得到

y=−2λ+2.y=-\frac{2}{\lambda+2}.

因此,對於 λ=1±3\lambda=1\pm\sqrt{3},可取特徵向量

v(λ)=(λ−2λ+22).v(\lambda)= \begin{pmatrix} \lambda\\[2pt] -\dfrac{2}{\lambda+2}\\[4pt] 2 \end{pmatrix}.

故

λ2=1+3\lambda_2=1+\sqrt{3}

所對應的特徵向量可取為

v2=(1+3−23+32).v_2= \begin{pmatrix} 1+\sqrt{3}\\[2pt] -\dfrac{2}{3+\sqrt{3}}\\[4pt] 2 \end{pmatrix}.

而

λ3=1−3\lambda_3=1-\sqrt{3}

所對應的特徵向量可取為

v3=(1−3−23−32).v_3= \begin{pmatrix} 1-\sqrt{3}\\[2pt] -\dfrac{2}{3-\sqrt{3}}\\[4pt] 2 \end{pmatrix}.

當 λ1=−2\lambda_1=-2 時,代入 (A+2I)v=0(A+2I)v=0:

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

第 3 題

向量場 F=sinh⁡(x)i+cosh⁡(xyz)j−(x+y+z)kF = \sinh(x)i + \cosh(xyz)j - (x+y+z)k
(a) 請計算 ∇⋅F\nabla \cdot F 以及 ∇×F\nabla \times F。
(b) 請計算 ∇⋅(∇×F)\nabla \cdot (\nabla \times F) 並說明此式的意義。

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

核心觀念

設

F=P i+Q j+R k,F=P\,\mathbf{i}+Q\,\mathbf{j}+R\,\mathbf{k},

其中

P=sinh⁡x,Q=cosh⁡(xyz),R=−(x+y+z).P=\sinh x,\qquad Q=\cosh(xyz),\qquad R=-(x+y+z).

本題使用:

  • 散度:
∇⋅F=∂P∂x+∂Q∂y+∂R∂z\nabla\cdot F =\frac{\partial P}{\partial x} +\frac{\partial Q}{\partial y} +\frac{\partial R}{\partial z}
  • 旋度:
∇×F=(∂R∂y−∂Q∂z,∂P∂z−∂R∂x,∂Q∂x−∂P∂y)\nabla\times F = \left( \frac{\partial R}{\partial y}-\frac{\partial Q}{\partial z}, \frac{\partial P}{\partial z}-\frac{\partial R}{\partial x}, \frac{\partial Q}{\partial x}-\frac{\partial P}{\partial y} \right)
  • 向量微積分恆等式:
∇⋅(∇×F)=0\nabla\cdot(\nabla\times F)=0

只要 FF 的分量具有連續二階偏導數即可。本題中的雙曲函數與多項式皆光滑,因此可直接使用。

解題方法

先將向量場分量寫清楚:

F=sinh⁡(x)i+cosh⁡(xyz)j−(x+y+z)k.F=\sinh(x)\mathbf{i}+\cosh(xyz)\mathbf{j}-(x+y+z)\mathbf{k}.

令

u=xyz.u=xyz.

(a) 計算 ∇⋅F\nabla\cdot F 與 ∇×F\nabla\times F

1. 散度

各偏導數為

∂P∂x=∂∂xsinh⁡x=cosh⁡x,\frac{\partial P}{\partial x} =\frac{\partial}{\partial x}\sinh x =\cosh x, ∂Q∂y=∂∂ycosh⁡(xyz)=sinh⁡(xyz)∂(xyz)∂y=xzsinh⁡(xyz),\frac{\partial Q}{\partial y} =\frac{\partial}{\partial y}\cosh(xyz) =\sinh(xyz)\frac{\partial(xyz)}{\partial y} =xz\sinh(xyz), ∂R∂z=∂∂z[−(x+y+z)]=−1.\frac{\partial R}{\partial z} =\frac{\partial}{\partial z}[-(x+y+z)] =-1.

因此

∇⋅F=cosh⁡x+xzsinh⁡(xyz)−1\boxed{ \nabla\cdot F =\cosh x+xz\sinh(xyz)-1 }

2. 旋度

第一分量:

∂R∂y=−1,\frac{\partial R}{\partial y}=-1,

且

∂Q∂z=sinh⁡(xyz)∂(xyz)∂z=xysinh⁡(xyz).\frac{\partial Q}{\partial z} =\sinh(xyz)\frac{\partial(xyz)}{\partial z} =xy\sinh(xyz).

所以

(∇×F)1=−1−xysinh⁡(xyz).(\nabla\times F)_1 =-1-xy\sinh(xyz).

第二分量:

∂P∂z=0,∂R∂x=−1,\frac{\partial P}{\partial z}=0, \qquad \frac{\partial R}{\partial x}=-1,

因此

(∇×F)2=0−(−1)=1.(\nabla\times F)_2=0-(-1)=1.

第三分量:

∂Q∂x=sinh⁡(xyz)∂(xyz)∂x=yzsinh⁡(xyz),\frac{\partial Q}{\partial x} =\sinh(xyz)\frac{\partial(xyz)}{\partial x} =yz\sinh(xyz),

且

∂P∂y=0.\frac{\partial P}{\partial y}=0.

因此

(∇×F)3=yzsinh⁡(xyz).(\nabla\times F)_3=yz\sinh(xyz).

綜合得到

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

第 4 題

考慮下列波動方程式
∂2y∂t2=a2∂2y∂x2\frac{\partial^2 y}{\partial t^2} = a^2 \frac{\partial^2 y}{\partial x^2}, −∞<x<∞-\infty < x < \infty, t>0t > 0
初始條件為
y(x,0)=f(x)y(x, 0) = f(x), ∂y∂t(x,0)=g(x)\frac{\partial y}{\partial t}(x, 0) = g(x), −∞<x<∞-\infty < x < \infty
假設初始速度 g(x)=0g(x) = 0, 初始狀態 f(x)=e−x2f(x) = e^{-x^2}。請問 y(x,t)y(x,t) 為何?

登入後即可作答並保存紀錄。

這一題的完整詳解

本題考查一維波動方程式的齊次邊界條件下的達朗貝爾解法 (d'Alembert's solution)。

波動方程式為:
∂2y∂t2=a2∂2y∂x2\frac{\partial^2 y}{\partial t^2} = a^2 \frac{\partial^2 y}{\partial x^2}
∂2y∂t2−a2∂2y∂x2=0\frac{\partial^2 y}{\partial t^2} - a^2 \frac{\partial^2 y}{\partial x^2} = 0
令 ξ=x−at\xi = x - at 和 η=x+at\eta = x + at 為新的座標。
則 ∂∂x=∂∂ξ∂ξ∂x+∂∂η∂η∂x=∂∂ξ+∂∂η\frac{\partial}{\partial x} = \frac{\partial}{\partial \xi}\frac{\partial \xi}{\partial x} + \frac{\partial}{\partial \eta}\frac{\partial \eta}{\partial x} = \frac{\partial}{\partial \xi} + \frac{\partial}{\partial \eta}
∂∂t=∂∂ξ∂ξ∂t+∂∂η∂η∂t=−a∂∂ξ+a∂∂η\frac{\partial}{\partial t} = \frac{\partial}{\partial \xi}\frac{\partial \xi}{\partial t} + \frac{\partial}{\partial \eta}\frac{\partial \eta}{\partial t} = -a\frac{\partial}{\partial \xi} + a\frac{\partial}{\partial \eta}

∂2y∂x2=(∂∂ξ+∂∂η)(∂∂ξ+∂∂η)y=(∂2∂ξ2+2∂2∂ξ∂η+∂2∂η2)y\frac{\partial^2 y}{\partial x^2} = (\frac{\partial}{\partial \xi} + \frac{\partial}{\partial \eta})(\frac{\partial}{\partial \xi} + \frac{\partial}{\partial \eta})y = (\frac{\partial^2}{\partial \xi^2} + 2\frac{\partial^2}{\partial \xi \partial \eta} + \frac{\partial^2}{\partial \eta^2})y
∂2y∂t2=(−a∂∂ξ+a∂∂η)(−a∂∂ξ+a∂∂η)y=a2(∂2∂ξ2−2∂2∂ξ∂η+∂2∂η2)y\frac{\partial^2 y}{\partial t^2} = (-a\frac{\partial}{\partial \xi} + a\frac{\partial}{\partial \eta})(-a\frac{\partial}{\partial \xi} + a\frac{\partial}{\partial \eta})y = a^2(\frac{\partial^2}{\partial \xi^2} - 2\frac{\partial^2}{\partial \xi \partial \eta} + \frac{\partial^2}{\partial \eta^2})y

將這些代入波動方程式:
a2(∂2∂ξ2−2∂2∂ξ∂η+∂2∂η2)y=a2(∂2∂ξ2+2∂2∂ξ∂η+∂2∂η2)ya^2(\frac{\partial^2}{\partial \xi^2} - 2\frac{\partial^2}{\partial \xi \partial \eta} + \frac{\partial^2}{\partial \eta^2})y = a^2(\frac{\partial^2}{\partial \xi^2} + 2\frac{\partial^2}{\partial \xi \partial \eta} + \frac{\partial^2}{\partial \eta^2})y

🔒

後續完整解題步驟與【答案】

免費註冊,享三天全站完整詳解閱覽。

免費註冊

其他考古題